Stel je voor dat je kon terugkeren in de tijd...
naar lang voordat er mensen waren.
65 miljoen jaar terug.
Je zou enorme veranderingen zien in vegetatie en klimaat.
De aarde zelf zou bewegen...
terwijl bergen worden gevormd door op elkaar botsende continenten.
Het kostte drie jaar om deze serie te maken.
Je komt in een bijzondere periode die het Krijt wordt genoemd.
We waren ongelooflijk lang bezig om uit te zoeken...
Dit is een totaal andere wereld.
hoe de dieren eruitzagen.
En dan de animatie zelf, een tijdrovend proces.
De Himalaya bestaat nog niet...
en de Atlantische Oceaan is half zo groot als nu.
Bekijkt u rustig de technieken die we gebruikten...
Er is geen gras. Alleen naaldwouden en vlakten met varens.
om een verloren wereld te herscheppen.
Het is een wereld die wordt geregeerd door dinosauriërs.
Enorme reptielen...
zoals de 5000 kilo wegende tyrannosaurus...
maken de aarde onveilig.
In deze serie laten we zien hoe deze prachtige dieren leven.
Hoe ze eten, vechten en zich voortplanten.
En hoe de krachten van de natuur ten slotte hun ondergang betekenen.
Maar eerst gaan we veel verder terug in de tijd.
Naar de Jura...
waarin het leven op aarde z'n spectaculairste tijd meemaakte.
Voor elke opname werd nauwgezet een storyboard gemaakt.
Er heerst een warm, tropisch klimaat. De polen hebben geen ijskappen.
Als de echte achtergrond was gefilmd, werden ruwe animaties toegevoegd.
Er zijn nog geen bloemen en loofbomen.
Een ongelooflijk tijdrovend proces.
In de lucht en op het land heersen de reptielen.
Het kostte gemiddeld 75.000 keer zoveel tijd om de opnamen te maken...
Van deze reptielen komen de dinosauriërs het meeste voor.
als om ze te bekijken.
Maar zij zijn niet de enige reuzen.
Grote pterosauriërs beheersen de lucht...
en enorme waterreptielen leven in de voedselrijke zeeën.
Maar eerst gaan we nog verder terug...
om te zien waar de dinosauriërs vandaan kwamen.
Dit is onze aarde gedurende het Trias.
Er is maar één enorm, aaneengesloten continent, Pangaea.
Dit deel is gebaseerd op de fossielen van de Chinle-formatie in Amerika.
Daartoe behoort 'het versteende woud' met z'n 220 miljoen jaar oude bomen...
Het is een barre wereld van woestijnen.
en vele van de hoofdrolspelers van dit programma.
Het Trias heeft allerlei reptielen voortgebracht, maar dit is een heel nieuwe soort.
Ook blijkt uit de formatie dat het klimaat zeer heet en droog was.
Een reptielenfamilie die het aanzien van de aarde zal veranderen...
gedurende de komende 160 miljoen jaar.
Dit zijn de eerste dinosauriërs en hier begint ons verhaal.
De dag breekt aan boven het enige continent op aarde, Pangaea.
Deze wereld werd ruim 50 miljoen jaar beheerst door één groep reptielen.
Maar deze oeroude dieren hebben hun tijd gehad.
Op de weelderige varenprairies is de strijd losgebarsten...
tussen nieuwere reptielensoorten die elkaar de heerschappij betwisten.
In het Trias komen dinosauriërs relatief weinig voor...
maar de eerste tekenen van hun toekomstige succes dienen zich aan.
De regentijd loopt ten einde en het water in de rivier staat hoog.
Maar nu volgen er negen maanden zonder regen.
Eén type reptielen gedijt goed in de droogte.
Dinosauriërs als deze coelophysis hebben weinig water nodig.
Ze heeft lichte botten en is snel en goed uitgerust om te jagen.
Voor deze opname moest op locatie het gespetter worden nagebootst.
De eerste dinosauriërs leefden 10 miljoen jaar eerder als kleine roofdieren.
De animatie van het dier werd erin gemonteerd...
en ten slotte werd de man verwijderd.
Wat ze bijzonder maakt, zijn hun heupen en enkels...
waardoor ze op twee poten in evenwicht kunnen blijven.
Met hun bliksemsnelle reacties zijn ze geboren overlevers.
Het gebrul kondigt de komst van een grote placerias-kudde aan.
Ze komen van de varenprairie om te drinken.
De 1000 kilo zware beesten zijn niet verwant aan de dinosauriërs.
Deze reptielen zijn veel ouder.
Ooit waren er veel verschillende vormen van deze onbeholpen dieren.
De placerias is als enige overgebleven. Hij wordt met uitsterven bedreigd.
Ondanks hun schrikwekkende uiterlijk zijn het vreedzame planteneters.
Hun slagtanden dienen om wortels op te graven.
Maar twee nijdige mannetjes kunnen ze gebruiken als dodelijke wapens.
Voor de snelle coelophysis is de placerias een prooi.
Dit jonge wijfje loert op oude en zwakke dieren.
De nakomelingen van dinosauriërs als de coelophysis...
zullen eens over de wereld heersen.
Al in het Trias geven hun snelheid en behendigheid hen een voorsprong.
Stroomafwaarts vinden we een van de vreemdste dieren van het Trias.
De cynodont is een ontbrekende link tussen reptielen en zoogdieren.
Tijdens het lopen beweegt z'n wervelkolom als die van een reptiel...
We leenden veel technieken van de makers van natuurdocumentaires.
maar hij heeft haren en leeft net als zoogdieren in een hol.
Dit is een nest dat we hebben 'uitgevonden'.
Maar het is net alsof je een echt nest filmt.
We hebben het nest gemaakt met één open zijde...
Diep in het hol slaapt het wijfje op een bed van mos.
Cynodonten hebben een sterke band en blijven hun hele leven bij elkaar.
en filmen de dieren in hun hol.
Zoals alle landreptielen leggen ze eieren...
De dieren zelf waren handpoppen.
De poppenspelers bespeelden ze van opzij...
maar de jongen zijn afhankelijk van hun ouders...
of zelfs van de onderkant.
en worden drie maanden gevoed door melkklieren op de buik van de moeder.
Ze lieten de cynodonten ademen door door een slang te blazen.
Deze manier van voortplanting is ontstaan...
om de jongen te beschermen tegen de roofdieren buiten het hol.
Overdag blijft zelfs de vader dicht bij het hol...
en voert huishoudelijke taken uit. Hij jaagt alleen 's nachts.
Over niet al te lange tijd...
zullen kleine harige zoogdieren uit reptielen als deze voortkomen.
In de hitte verspreidt de placerias- kudde zich om voedsel te zoeken.
Plotseling is er een verandering op til. De dieren worden angstig.
De postosuchus valt aan vanuit een hinderlaag.
Hij is de grootste vleeseter op aarde.
De angstige placerias-kudde vlucht, maar ze zijn te traag...
en een van hen is zwaargewond.
Hun aanvaller heeft dezelfde voorouders als de dinosauriërs...
maar is te zwaar gebouwd om op twee poten te lopen.
Toch kan de postosuchus de kudde makkelijk bijhouden.
Een combinatie van shock en bloedverlies...
wordt de gewonde placerias ten slotte te veel.
De beet van het roofdier heeft z'n werk gedaan.
De gewonde placerias is verzwakt en verzet zich niet tegen de postosuchus.
Als het droge seizoen vordert, is er alleen bij de rivier nog vegetatie.
Dit trekt jagers van heinde en verre aan.
Zoals deze peteinosaurus. Ze is een vliegend reptiel...
met zeer lange vingers om het vlies van haar vleugels te dragen.
Vliegende roofdieren die hier het hele jaar leven, zijn de libellen.
Insecten als deze waren er lang voordat de eerste reptielen kwamen...
en ruim 100 miljoen jaar geleden werden sommige vliegende roofdieren.
Maar in het Trias zijn deze jagers zelf prooi geworden.
Een bek vol scherpe tanden rekent snel af met het insect.
De peteinosaurus kan vliegen dankzij z'n sterke, lichte botten.
En net als de dinosauriërs is hij snel en dodelijk.
Reptielen nemen de heerschappij in de lucht over.
De dieren in het water zetten, was extra lastig.
Bij temperaturen boven de 40 graden heeft de placerias veel water nodig.
Op locatie plaatsten we houten modellen in het water...
Daarom moeten de oude reptielen bij de rivier blijven. Maar ze zijn nerveus.
om de juiste rimpeling te creëren.
Dit is een goede plek voor een hinderlaag.
Ook moest een weerspiegeling worden gegenereerd.
De postosuchus is niet op jacht.
Ze heeft net nog gegeten en komt naar de rivier om te drinken.
Het zes meter lange, zwaargebouwde en gepantserde dier...
heeft veel voedsel nodig en moet een groot territorium verdedigen.
Het enige dier dat haar angst inboezemt is een andere postosuchus.
Het is halverwege het droge seizoen en het heeft maanden niet geregend.
De kleinere rivieren beginnen op te drogen.
Een peteinosaurus neemt een verkoelend bad.
Hij kijkt voortdurend of er gevaar dreigt.
Op het heetst van de dag liggen de cynodonten veilig in hun koele hol.
Maar echt veilig is hier geen enkel dier.
Het coelophysis-wijfje heeft hun geur opgevangen.
Ze begint de ingang van hun hol te onderzoeken. En ze is niet alleen.
Kennelijk hebben deze dinosauriërs nooit eerder een cynodont ontmoet.
In de buurt zoekt de placerias tussen de droge varens naar sappige wortels.
De postosuchus heeft voedsel nodig, maar haar dijbeen is gewond.
Een ernstige handicap voor zo'n zwaargebouwd dier.
De placerias-kudde merkt haar op en neemt een verdedigende houding aan.
Hier zal ze geen voedsel vinden...
en in deze harde wereld kan haar wond wel eens fataal blijken.
In hun hol bereiden de cynodonten zich voor op de nachtelijke jacht.
De jongen beginnen al rond te kruipen in het nest.
Maar ze zijn nog kwetsbaar...
en pas over twee maanden kunnen ze zonder hun beschermende ouders.
Het mannetje kijkt of de kust veilig is.
Een nieuwsgierig jong volgt hem naar de uitgang.
Het mannetje reageert te laat op het geschreeuw van z'n jong.
Opnieuw verjaagt hij de dinosauriërs. Maar deze keer blijven ze in de buurt.
Een dorstig postosuchus-mannetje betreedt het domein van het wijfje.
Maar de dorre vallei biedt niet genoeg voedsel voor twee grote roofdieren.
Het wijfje is te zwak om te vechten.
Na tien jaar wordt ze uit haar gebied verdreven.
Het mannetje gebruikt kostbaar water om z'n nieuwe territorium te markeren.
Het urineren werd op locatie gefilmd.
De medewerkers houden hier een knijpfles vast.
De coelophysissen zijn bezig de cynodonten uit te graven.
Hun toestand wordt wanhopig.
Binnen de kortste keren zullen de dinosauriërs het nest blootleggen.
Tegen zonsondergang kan het paartje nog maar één ding doen.
Hun unieke ouderlijke zorg ten spijt eten ze hun eigen jongen op.
Zo onthouden ze de dinosauriërs hun prooi...
en geven ze zichzelf een kans om te ontsnappen.
In het maanlicht verlaten ze snel hun hol.
In de ochtend komen de coelophysissen terug.
Ze kunnen de cynodonten nog ruiken.
Het zal even duren voor ze doorhebben dat hun werk vergeefs is.
Het droge seizoen duurt voort.
Na haar vruchteloze pogingen bij het cynodonten-hol...
heeft de coelophysis iets gevonden in de rivierbedding.
Het is een longvis. De zaagtanden van de dinosaurus hebben weinig moeite...
met z'n beschermende cocon.
Maar ze krijgt weinig tijd om hem rustig op te eten.
Het aantal coelophysissen neemt toe en dit leidt tot conflicten.
De dreigende overbevolking leidt ook tot andere gedragsveranderingen.
In de hete zon valt een groep coelophysissen samen een prooi aan.
De gewonde postosuchus kan niet meer op haar achterpoten staan.
Maar met haar machtige kaken kan ze nog een dinosauriër verscheuren.
Vaak waren dieren te groot om op ware grootte te maken...
en gebruikten we schaalmodellen.
Deze postosuchus was één derde van de ware grootte...
maar leek in de opname veel groter.
De krachten van het grote roofdier begeven het.
Pantser en spieren van de postosuchus dienen nog slechts als voedsel...
voor de kleine behendige dinosauriërs.
Met hun lange snuiten kunnen ze makkelijk onder het pantser komen.
Ze eten haar van binnenuit op.
De regens blijven uit...
en de strijd om te overleven begint nu pas echt.
Uitgestrekte gebieden veranderen in een dorre woestijn.
De placerias moet elders water gaan zoeken.
Maar in de extreme droogte hebben de dinosauriërs een groot pluspunt.
Bij hun ontlasting verliezen ze maar weinig vocht.
Dit pluspunt blijkt vooral bij de bijna opgedroogde rivier.
De coelophysissen drommen hier samen...
In Ghost Ranch zijn de fossielen gevonden...
en in moeilijke jaren houden de dinosauriërs zich het best staande.
van honderden verstrengelde lichamen.
Er is weinig ruimte voor andere reptielen...
Vermoedelijk dwong de droogte ze om rond een poel samen te drommen.
en bij gebrek aan prooi gaan de dinosauriërs elkaar te lijf.
Twee skeletten bevatten de botten van kleinere coelophysissen.
Kannibalisme komt veel voor.
Een bewijs van kannibalisme.
In het Trias bereikt het leven z'n uiterste grenzen.
's Nachts blijkt dat niet alleen dinosauriërs het hebben volgehouden.
De cynodonten hebben het overleefd...
en hebben een nieuw hol gegraven tussen de varens.
Opnieuw gaat het mannetje in het donker op jacht.
Hij heeft de enige prooi gevangen die nog te vinden is:-
Een coelophysis-jong.
Na negen maanden droogte is het eindelijk gaan regenen.
Al gauw is het struikgewas doordrenkt.
In haar hol heeft het cynodonten- wijfje opnieuw eieren gelegd.
In de toekomst zal deze zorg voor de jongen...
zeer gunstig blijken voor de zoogdieren die van ze afstammen.
Maar in de komende 160 miljoen jaar...
zullen zoogdieren slechts een kleine rol spelen...
in een wereld die wordt overheerst door dinosauriërs.
Buiten tekent die toekomst zich al af.
Het coelophysis-wijfje overleefde net als veel soortgenoten de droogte.
Maar een ander type dinosauriër heeft zich bij hen gevoegd.
Een grote kudde plateosauriërs komt naar de rivier.
Deze vierpotige reuzen zijn verwant aan de coelophysis, maar voeden zich met planten.
Omdat deze reuzen er niet echt waren...
Ze danken hun succes aan hun omvang.
moest het geplons in een studio in Engeland worden gefilmd.
Met hun 4000 kilo zijn ze te groot om aan te vallen.
Zo zal de toekomst eruitzien. De tijd van de dinosauriërs is aangebroken.
20 miljoen later werden duizenden reptielensoorten uitgeroeid...
maar de dinosauriërs werden steeds sterker.
Roofdieren bereikten enorme afmetingen...
maar hun prooidieren werden nog groter.
In de volgende aflevering maken we kennis met de reuzen van de Jura.
Aan de rand van een Jurassisch woud legt een dinosauriër haar eieren.
We filmden deze close-ups in een studio.
Uit fossielen blijkt dat sauropoden hun eieren in kuilen legden.
Het is een 25.000 kilo zware Diplodocus.
We kunnen slechts raden...
hoe ze hun harde eieren in de kuil lieten vallen zonder ze te breken.
Elk ei, ter grootte van een voetbal, wordt in een diepe kuil gelegd.
Dit is één mogelijkheid.
Een gespierde buis, ongeveer zoals een schildpad...
waardoor de eieren op de grond gelegd konden worden.
Het ziet er obsceen uit, maar het is maar giswerk.
Voorzichtig dekt ze de eieren toe en laat ze aan hun lot over.
Op de varenprairie graast de rest van de kudde van reuzen.
Ze behoort tot de familie van de sauropoden...
die deze periode in de geschiedenis domineert.
Het zijn de grootste dieren die ooit op aarde zullen rondlopen.
Dit is de Jura.
Het enorme continent Pangaea dat zich uitstrekt van pool tot pool...
begint uiteen te vallen.
Om een goede omgeving te vinden...
Het is nu veel natter dan in het Trias.
gingen we naar het Redwood-woud in Californië.
Waar eens woestijnen waren, groeien nu uitgestrekte naaldwouden.
Paleontoloog Kent Stevens vertelt waarom dit een geschikt decor is.
In de Jura, zo'n 150 miljoen jaar geleden...
70 miljoen jaar eerder verschenen de eerste dinosauriërs op aarde.
vond je geen gras en geen bloeiende planten en bomen.
In deze groene wereld hebben zich tal van verschillende vormen ontwikkeld.
Alleen varens, boomvarens, palmvarens, paardenstaarten...
en enorme bomen zoals deze.
Ik kan me goed voorstellen dat Diplodocussen, Stegosaurussen...
en de roofdieren die op ze jaagden hier rondliepen.
Drie maanden geleden legde een Diplodocus 100 eieren aan de rand van het woud.
Ze zouden nu moeten uitkomen.
Maar kennelijk heeft een dief ze gevonden.
De dader is een Ornitholestes, een twee meter lang roofdier...
dat verwant is aan de dinosauriërs waaruit de vogels zullen voortkomen.
Hij jaagt gewoonlijk op kleine hagedissen en zoogdieren.
Het jong is een extra lekkernij.
Op tien meter van de vleeseter komt de grond in beweging.
Pal voor de ogen van het roofdier komt een Diplodocus-jong uit het ei.
Ook haar broertjes en zusjes kruipen uit de grond tevoorschijn.
Hun grote aantal is hun redding.
De Ornitholestes heeft het te druk met eten om te jagen. Hij heeft genoeg.
Een klein wijfje rust even uit.
Dan rent ze met de andere het bos in, zo snel ze kan.
Hun moeder was te groot om de eieren in het bos te leggen.
Maar de jongen hebben de beschutting van het woud nodig.
De komende maanden moeten ze zich verbergen voor roofdieren.
Hij slaat de jongen niet, hij maakt hun pootafdrukken.
Tussen de enorme mammoetbomen is de bodem dichtbegroeid met varens.
Ze beginnen meteen te eten, iets wat ze hun hele leven blijven doen.
Ze wegen nog maar een paar kilo...
maar ze zullen elk jaar 1000 kilo zwaarder worden.
Dat is twee tot drie kilo per dag.
Maar ook in het woud zijn de jonge dieren niet veilig.
Als er gevaar dreigt, liggen ze doodstil en vertrouwen op hun camouflage.
Deze keer werkt het...
maar al te vaak merken de scherpe ogen van een roofdier ze op.
Niet al het land is bedekt met bos.
Er zijn uitgestrekte varenprairies waar de giganten van de Jura rondzwerven.
Dinosauriërs zoals Stegosaurus, met de opvallende uitsteeksels op z'n rug.
De prairies worden vrijgehouden van bomen...
door het voortdurende grazen van deze planteneters.
Maar geen daarvan speelt hierbij een grotere rol...
dan de grootste van allemaal, de sauropoden.
Van deze reuzen met hun lange nekken komen vele verschillende vormen voor.
Dit is Diplodocus, de langste van allemaal.
Voor de veiligheid leven ze in kudden, de oudste zijn ruim 40 meter lang.
Dankzij hun sterke nekken kunnen ze grote oppervlakten begrazen.
Als tegengewicht hebben ze lange elegante zweepstaarten...
die ze gebruiken om met elkaar te communiceren.
De enorme kudde lokt tal van kleinere dieren aan.
Tijdens het grazen worden ze omringd door zwermen insecten.
Op basis van fossiele huid...
maakten we 'n deel van de rug van een Diplodocus op ware grootte...
Voor insecteneters, zoals deze libellen...
om close-ups te maken.
zijn de dinosauriërs gigantische jachtgronden.
Tijdens het filmen, werd de ademhaling nagebootst.
Een klein vliegend reptiel of pterosauriër, Anurognathus...
heeft zich aangepast aan het leven tussen deze reuzen.
Deze pterosauriërs leven van insecten en blijven bij de Diplodocus.
Ze vechten, voeden zich en planten zich voort...
op dieren die 150.000 keer zo zwaar zijn als zij.
Elke Diplodocus laat per dag meer dan een ton mest achter.
Dit trekt nog meer insecten aan, met name mestkevers.
Miljoenen jaren later...
zullen hun nakomelingen olifantenmest opruimen in Afrika...
maar hun leefwijze begon hier in de Jura bij de dinosauriërs.
De kudde trekt voort en draagt de unieke leefomgeving met zich mee.
één jaar later
Na een nacht van regen dampen de mammoetbomen in de tropische hitte.
Het geroep van de dinosauriërs vult de lucht.
Er is een jaar verstreken sinds de jongen het bos in zijn gevlucht...
en diep in de kloof graast het jonge wijfje.
Ze is al ruim drie meter lang.
Zij en de andere jaarlingen blijven voor de veiligheid bij elkaar in een groep.
Water druipt langs de wanden van de kloof...
waardoor een dikke laag mos en varens is ontstaan.
Maar de kloof loopt tot aan de vlakte...
en al dit groen trekt ook grotere dinosauriërs aan.
Een 7000 kilo wegend Stegosaurus-mannetje.
Ook hij is een planteneter, maar erg gevaarlijk.
De rugplaten dienen voornamelijk ter afschrikking...
maar de één meter lange stekels op z'n staart zijn dodelijk.
Hij kan er vernietigend mee toeslaan, al zijn z'n hersenen relatief zeer klein.
De groep jongen trekt verder, bij de Stegosaurus vandaan.
Maar er duiken twee Allosauriërs op, ze hebben een prooi geroken.
De platen van de Stegosaurus waren lange tijd een raadsel.
Een aanwijzing zijn de groeven waar ooit bloedvaten liepen.
De Stegosaurus pompt bloed naar z'n rugplaten...
om met de rode kleur z'n aanvaller af te schrikken.
Nu denkt men dat ze dienden om af te schrikken...
doordat de platen roze kleurden van het bloed.
Van z'n stuk gebracht door het vertoon van de planteneter...
trekt de Allosaurus zich terug.
De jonge sauropoden zijn een kleine prooi voor de Allosaurus.
Dit zijn de leeuwen van de Jura, de machtigste roofdieren van hun tijd.
De jongen trekken zich weer terug tussen de varens...
ook al wegen ze nu 500 kilo en kunnen ze zich niet zo goed verbergen.
Hun gebit begint op dat van de volwassen dieren te lijken.
Ze kunnen er niet echt mee kauwen maar wel bladeren van varens stropen.
Er werd 'n animatiemodel gebruikt, bediend door Richard Gregory.
Dit is de animatronische pop van een jonge Diplodocus.
Het skelet van een volwassen Diplodocus ligt nog waar hij stierf.
Het is in wezen een handpop met een paar elektromotoren...
De enorme botten zijn zo zwaar dat geen dier ze kan verplaatsen.
die op deze afstandsbediening werken.
De oogleden.
Het wijfje beseft niet dat ze over tien jaar net zo groot zal zijn.
De ogen van links naar rechts.
En zelfs neusgaten, zodat we hem zien ademen.
Ik heb m'n hand erin om z'n kaken te laten bewegen.
Het groepje voelt zich onveilig en trekt zich terug in het woud.
Een kudde volwassen Diplodocussen ruimt bomen uit de weg.
Op deze manier veranderen ze het landschap.
Zo worden grote vlakten kaal gehouden...
omdat de sauropoden op zoek naar voedsel de bomen wegruimen.
De Diplodocussen zoeken naar varens tussen de bomen...
omdat hun gebit beter raad weet met sappig groen dan met harde takken.
Hoe we dit filmden? Visual effects director Mike McGee legt uit.
Een van de redenen dat ze zo groot zijn...
is dat ze zeer lange darmen hebben...
We hebben hier een boom gefilmd die werd geveld...
om de taaiste planten van de Jura te kunnen verteren.
en de dinosauriër later toegevoegd.
In de darmen worden hele bladeren vermalen...
met stenen die de dieren hebben ingeslikt...
zodat bacteriën ze kunnen afbreken.
Er zijn stenen gevonden in de maagstreek van sauropoden.
Bij dit proces wordt veel overtollig gas geproduceerd.
Omdat ze glad zijn geslepen denken paleontologen...
dat ze hielpen bij de spijsvertering.
Terwijl de spijsvertering werkt, zoekt het dier onafgebroken naar voedsel.
vier jaar later
In het bos is een Anurognathus op jacht.
Hij zoekt geen insecten, maar een gastheer.
Hij vindt een onvolwassen Diplodocus.
Het is het wijfje dat vijf jaar geleden uit haar ei is gekomen.
Ze is nu twaalf meter lang en weegt ruim 5000 kilo.
Ze heeft inmiddels de rugstekels en lange staart van een volwassen dier.
De oude vijanden in het bos zijn geen bedreiging meer.
Een Ornitholestes zet z'n kam op in een machteloos vertoon van agressie.
De jonge Diplodocussen in de groep worden te groot voor het bos.
Er is niet genoeg voedsel en de bomen staan steeds meer in de weg.
Weldra moeten ze zich bij een kudde grote dieren op de prairies voegen.
Bij een rivier die door het woud stroomt, hebben ze meer ruimte.
Maar de natuur grijpt in in het lot van deze dinosauriërs.
Tussen de bomen hangt de rook van brandend hout.
Het is een geur die elke dinosauriër in het woud angst inboezemt.
Er woedt een grote bosbrand in het zuiden.
De Diplodocussen vluchten.
Vanwege hun gewicht hebben ze altijd drie poten op de grond...
zodat ze maar langzaam vooruitkomen.
Het vuur gaat veel sneller...
en die nacht wordt het gebied getroffen door een enorme vuurzee.
Het geschreeuw van de dieren klinkt boven het gebulder van het vuur uit.
In de Jura treden bosbranden weinig op, maar ze kunnen verwoestend zijn.
Het ochtendlicht onthult de kadavers van de omgekomen dinosauriërs.
Slechts drie van de dieren hebben het overleefd.
Ze zijn naar de open vlakte gevlucht.
De jongen dieren zijn nog niet groot genoeg...
om de aanval van een volwassen Allosaurus te weerstaan.
Voor de jonge Diplodocussen zijn de dinosauriërs onbekend en enorm.
Dit is Brachiosaurus, een dertien meter hoge sauropode...
die zich voedt met de bladeren van boomtoppen.
Hij kan moeiteloos bij de denappels en malse blaadjes...
die onbereikbaar zijn voor andere dinosauriërs.
Hierdoor gedijen ze goed.
Volwassen dieren wegen meer dan 70.000 kilo...
en zijn de grootste landdieren die ooit hebben geleefd.
De jonge Diplodocussen zijn veel kleiner...
en hebben de bescherming nodig van volwassen dieren.
Over de hei klinkt het klagende geroep van de jonge sauropoden.
Volwassen dieren zijn geconditioneerd om erop te reageren.
Er zijn nog twee jonge dieren over en ze hebben hulp nodig.
Een kudde reusachtige volwassen dieren reageert op het geroep.
Een ouder wijfje inspecteert de twee nieuwelingen.
Ze keurt ze goed.
Ze sluiten aan achter een volwassen dier. Eindelijk in veiligheid.
vijf jaar later
De kudde is op volle sterkte...
en bevat twaalf meter lange jonge dieren...
tot en met oudere volwassen dieren die drie keer zo groot zijn.
Het is paartijd...
en voor het eerst is het tien jaar oude wijfje oud en groot genoeg...
om zich voort te planten.
De mannetjes beginnen te pronken.
Ze staan rechtop op hun staart om de wijfjes te imponeren.
Soms wordt er gevochten.
De krachten die hierbij vrijkomen, zijn groot genoeg...
om ribben te verbrijzelen en de aarde te doen schudden.
De winnaar krijgt het recht om te paren.
Ons wijfje wordt benaderd door een jong mannetje.
Ze reageert door op de grond te stampen...
en een zeer lage paringsroep te produceren.
Dit infrageluid is zo laag dat de meeste dieren het niet horen.
Maar hij voelt de signalen via de grond...
en reageert door met z'n lijf tegen haar aan te wrijven.
Ze laat merken dat ze ontvankelijk is.
De paring is gevaarlijk voor het wijfje.
Ze zal ten minste 10.000 kilo extra op haar rug moeten dragen.
Paleontologen konden ons niet zeggen hoe ze paarden.
Tijdens haar groei zijn de heupwervels aan elkaar vergroeid en versterkt...
Onze animators moesten manieren bedenken...
om haar te helpen deze beproeving te doorstaan.
om de geslachtsdelen dicht bij elkaar te krijgen.
Na enkele dagen zijn de Diplodocussen tot rust gekomen.
Het wijfje graast aan de rand van de kudde...
maar is nog niet groot genoeg om gevrijwaard te zijn van aanvallers.
Ze merkt niet dat er op haar wordt geloerd.
Een Allosaurus weet dat ze kwetsbaar is.
De roofdieren wachten tot ze afdwaalt van de kudde.
Nederlandse ondertiteling bewerkt door : Billie Turf